СТАТИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ И ПРОГНОЗИРОВАНИЕ ДИНАМИКА УРОЖАЙНОСТИ ПШЕНИЦЫ В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН

Deyarli har bir sohaning rivojlanishi va vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishida o‘rganish uchun qiziqarli va muhim bo‘lgan hodisalar mavjud. Vaqt o‘tishi bilan tabiati o‘zgarib turadigan muayyan hodisalarni kuzatish tartibli ketma-ketlikda amalga oshiriladi, bu vaqt qatori deb ataladi. Vaqt qatorlarini o‘rganishning maqsadlari - o‘tmish haqidagi bilimlar asosida kelajakni bashorat qilishga intilish va jarayonni boshqarish, cheklangan miqdordagi ma’lumotlarga asoslangan qatorning xarakterli xususiyatlarini tavsiflashdir. Maqolada vaqtli qatorlarni statistik tahlil qilish usulidan foydalangan holda O‘zbekiston Respublikasida bug‘doyning (yt) o‘rtacha hosildorligi dinamikasining statistik qonuniyati o‘rganilgan (O‘zbekiston Respublikasi Markaziy statistika boshqarmasining 2002-2022 yillarga mo‘ljallangan materiallari asosida). Bug‘doyning o‘rtacha hosildorligi bo‘yicha nuqtali va intervalli hisob-kitoblar 95% kafolat bilan tuzildi, tendentsiyalarning aniq turlari aniqlandi va bug‘doy hosildorligi keyingi yillar uchun prognoz qilindi. Durbin-Watson statistik testlaridan foydalanib, bug‘doyning o‘rtacha hosildorligi avtokorrelyatsiya bog‘liqligiga ega ekanligi aniqlandi. Binobarin, respublikada joriy yildagi bug‘doy hosildorligi o‘tgan va keyingi yillardagi bug‘doy hosiliga bog‘liq. 

Sinovdan so‘ng qo‘llaniladigan ishlov berish usullari va vaqt seriyalarini tahlil qilish magistr va tadqiqotchilarning tadqiqotlarida qo‘llanilishi mumkin.